( 1952- 2022)
Ο Σταμάτης Γιαννούλης ήταν ιδρυτικό μέλος του Greek Society of Cinematographers.
Ο Σταμάτης Γιαννούλης γεννήθηκε στον Πειραιά τον Μάιο του 1952. Με έμφυτη καλλιτεχνική τάση θέλησε από μικρός να ανακαλύψει τα μυστικά της εικόνας. Έτσι γράφτηκε στη μοναδική τότε ελληνική κινηματογραφική σχολή, αυτή του Λυκούργου Σταυράκου, στο τμήμα των εικονοληπτών, με φωτισμένους δασκάλους τον Γιώργο Καβάγια και τον Νίκο Γαρδέλη. Μετά την αποφοίτησή του εξέτισε τη στρατιωτική του θητεία με την ειδικότητα του οπερατέρ στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού, όπου κινηματογράφησε επίκαιρα και ντοκιμαντέρ για τις ανάγκες του τμήματος κινηματογραφίας. Ο Σταμάτης μάλιστα ανήκε στην τελευταία φουρνία κινηματογραφιστών που υπηρέτησαν σε αυτό το τμήμα, όπου στο παρελθόν είχαν επίσης θητεύσει κινηματογραφιστές όπως ο Χρήστος Μάγκος, ο Γιώργος Πανουσόπουλος, ο Άρης Σταύρου, ο Τάκης Βενετσανάκος, κ.ά.
Ως επαγγελματίας πια, από το 1974 έως τα τέλη της δεκαετίας ο Σταμάτης ασχολήθηκε κυρίως με το ντοκιμαντέρ. Το 1980 συνεργάστηκε με τον νεαρό τότε σκηνοθέτη Περικλή Χούρσογλου βοηθώντας τον να ολοκληρώσει την πρώτη του μικρού μήκους ταινία με τίτλο Τα μανικετόκουμπα σε σενάριο Παντελή Βούλγαρη. Τότε μπήκαν οι βάσεις για μια γερή φιλία αλλά και μια σειρά συνεργασιών τους τη δεκαετία του ’90 και αργότερα. Στο μεταξύ, το 1979, ο έμπειρος και ταλαντούχος δ. φωτογραφίας Αλέξης Γρίβας είχε εντοπίσει το ταλέντο του Σταμάτη και αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη συνεργασία τους στο κινηματογραφημένο σήριαλ Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια του Κώστα Αριστόπουλου. Με τη βοήθεια του Αλ. Γρίβα ο Σταμάτης βελτίωσε τις ικανότητες του στον χειρισμό της μηχανής στο χέρι, ενώ με τον Κ. Αριστόπουλο θα συνεργάζονταν ξανά περίπου δέκα πέντε χρόνια αργότερα. Το 1981 ο Σταμάτης ταξίδεψε στην Κέρκυρα για τις ανάγκες των γυρισμάτων της διεθνούς παραγωγής ταινίας James Bond For your eyes only του βετεράνου σκηνοθέτη John Glen. Σε αυτή την απαιτητική παραγωγή ο Σταμάτης αποκόμισε εμπειρία εργασίας σε μια μεγάλη και οργανωμένη κινηματογραφική ταινία, στην οποία δ. φωτογραφίας ήταν ο φημισμένος βρετανός Alan Hume.
Με την επιστροφή του από την Κέρκυρα και μετά την κινηματογράφηση της μικρού μήκους ταινίας Σύγχρονο του Ανδρέα Μαριανού, ξεκίνησε η γόνιμη συνεργασία του με τον εμβληματικό δημιουργό Σταύρο Τορνέ, σε ένα είδος κινηματογράφου που φλέρταρε με τα όρια του πειραματισμού και λάνσαρε μια νέα μορφή αφήγησης – η πρώτη τους ταινία Καρκαλού ολοκληρώθηκε το 1984. Η εικόνα της αδρή και ανεπιτήδευτη, χωρίς ίχνος καλλωπισμού και με έντονο κόκκο, κάτι που δεν συνηθίζονταν συχνά. Η συνεργασία με τον Στ. Τορνέ επαναλήφθηκε με μια ακόμη ταινία, την Ένας Ερωδιός για τη Γερμανία (1988). Μέσα σε αυτή τη δεκαετία ο Σταμάτης εξακολουθούσε να εργάζεται και σε πιο μεγάλες ταινίες όπως το Άρπα Κόλα (1982) του Νίκου Περάκη ως βοηθός του δ. φωτογραφίας Γιώργου Πανουσόπουλου, Το εργοστάσιο (1981) του Τάσου Ψαρρά και Η φανέλα με το 9 (1988) του Παντελή Βούλγαρη και στις δύο ως βοηθός του δ. φωτογραφίας Αλ. Γρίβα. Προς τα τέλη της δεκαετίας του ’80 καταπιάστηκε ως δ. φωτογραφίας και με τη διαφήμιση, η οποία θα αποτελούσε σχολή για τον Σταμάτη ως προς την αισθητική και την οργάνωση μιας παραγωγής. Αρχικά για λογαριασμό της STEFI και αργότερα για άλλα γραφεία παραγωγής, ο Σταμάτης πειραματιζόταν συνεχώς ώστε να δημιουργήσει πολλά και διαφορετικά φωτογραφικά στυλ που απείχαν από το επιτηδευμένο, γυαλιστερό και λαμπερό φωτογραφικό ύφος που παραδοσιακά απαιτούσε η διαφήμιση. Βρώμιζε και επεξεργάζονταν πολλές φορές την εικόνα, πουσάριζε το φιλμ για να μεγεθύνει τον κόκκο, υπερέκθετε ή υποέκθετε το πλάνο του για άποψη – άλλωστε, ήταν άριστος γνώστης του φιλμ και των τεχνικών που απαιτούσε.
Η δεκαετία του ’90 ήταν σαφώς η πιο δημιουργική για τον Σταμάτη – ήταν μία δεκαετία που έκαναν όλο και πιο έντονη την παρουσία τους νέοι σημαντικοί δημιουργοί του ελληνικού κινηματογράφου. Το 1992 συνεργάστηκε με τον παλιό του φίλο Κώστα Αριστόπουλο στον αριστουργηματικό Έναστρο θόλο, το 1993 ολοκλήρωσε την πρώτη μεγάλου μήκους του Περικλή Χούρσογλου Λευτέρης Δημακόπουλος, ταινία που παρουσιάζει σε μεγάλο μέρος της αυτές τις γκριζο-μπλέ τίντες που κάνουν την εικόνα θελκτική και δημιουργούν συναισθήματα στον θεατή. Την ίδια χρονιά κινηματογράφησε την επιτυχημένη ταινία του Σωτήρη Γκορίτσα Απ’ το χιόνι. Το 1996 την ταινία Τρείς εποχές της Μαρίας Ηλίου και την ίδια χρονιά τη σειρά Πρίγκιπας του Τ. Ψαρρά – η κινηματογράφηση έγινε σε φιλμ Super16 και η επεξεργασία του υλικού στα εργαστήρια της ΕΡΤ. Το 1997 ο Σταμάτης συνεργάστηκε ξανά με τον Σωτ. Γκορίτσα και τον Περ. Χούρσογλου σε δύο απαιτητικές ταινίες: Βαλκανιζατέρ, στην οποία έχει δημιουργήσει μια μοναδική ατμόσφαιρα χρησιμοποιώντας θερμές παλέτες και Ο κύριος με τα γκρι, που παρουσίασε μια εντελώς διαφορετική φωτογραφική προσέγγιση με πιο κορεσμένα χρώματα και πιο ακαδημαϊκά κάδρα.
Το 2000 κινηματογράφησε την ταινία Εφήμερη πόλη του Γιώργου Ζαφείρη και γενικά τη ίδια δεκαετία μερικές ακόμη καλοδουλεμένες ταινίες με την επαγγελματική συνέπεια που χαρακτήριζε τη δουλειά του. Ο Σταμάτης ήταν επίσης ένας από τους κινηματογραφιστές της γενιάς του που χειρίστηκαν με επιτυχία τον ψηφιακό κινηματογράφο δαμάζοντας το μέσο και κάνοντας την εικόνα όσο πιο οργανική και «φιλμική» μπορούσε να γίνει. Το 2016 ο Σταμάτης έκανε τη μοναδική του σκηνοθετική απόπειρα με τη μικρού μήκους Lucy σε σενάριο του γιού του Αλέξη Γιαννούλη.
Από τα μέσα της δεκαετίας ο Σταμάτης εργάστηκε κυρίως για την τηλεόραση, αλλά πρέπει να αναφερθεί επίσης το έργο του στη διδασκαλία της τέχνης της διεύθυνσης φωτογραφίας σε νεαρούς μαθητές ιδιωτικής σχολής βγάζοντας μια νέα γενιά κινηματογραφιστών που τον αγαπούσαν σαν κάτι παραπάνω από έναν απλό δάσκαλο και βέβαια και αυτός με τη σειρά του τους αγαπούσε πολύ. Αξίζει τέλος να γίνει αναφορά και στους βοηθούς που είχε κατά καιρούς ο Σταμάτης: ο μετέπειτα πολύ παραγωγικός δ. φωτογραφίας Γιάννης Δρακουλαράκος, ο πολύ καλός του φίλος Γιάννης Βαλεράς και ο ταλαντούχος Νικόλας Καρανικόλας.
Ο Σταμάτης δυστυχώς έφυγε από τη ζωή μετά από μια άνιση μάχη με τον καρκίνο στις 26 Απριλίου 2022. Η επί σειρά ετών σύντροφος του και οι φίλοι του χαρακτηρίζουν τον Σταμάτη ως έναν δοτικό και βαθιά συναισθηματικό άνθρωπο, πολιτισμένο και πολύ γλυκό, που έδινε τα πάντα για τους νέους κινηματογραφιστές. Επίσης έναν καλλιεργημένο και πολύ διαβασμένο σε φιλοσοφικά ζητήματα έχοντας και πολλές φορές μεταφυσικές ανησυχίες. Ακόμα και όταν αρρώστησε πίστευε ακράδαντα ότι πεθαίνοντας δεν εξαφανίζεται κάποιος, αλλά μεταβαίνει σε μια άλλη διάσταση και ζει μια κανονική ζωή σε αυτή. Κανείς δεν μπορεί να το πει αυτό με σιγουριά, ένα όμως είναι σίγουρο: ότι ο Ελληνικός κινηματογράφος έχασε έναν μεγάλο και αφοσιωμένο καλλιτέχνη.
Κείμενα, έρευνα, συλλογή στοιχείων: Δημήτρης Μπέλλος
Επιμέλεια κειμένων: Χρήστος Αλεξανδρής / GSC
