Η ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΣΤΩΝ (GSC) ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΟΥΣ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΣ ΤΟΥ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.
Ειρήνη Θεοδωροπούλου
Με εμπειρία μισού αιώνα στην εμφάνιση του φιλμ, η ANMAR παραμένει κραταιά στην ψηφιοποίηση και αποκατάστασή του, σήμερα στην Ελλάδα. Η ιδιοκτήτρια της εταιρίας Ειρήνη Θεοδωροπούλου, δίνει το στίγμα τής επιστροφής στο φιλμ, αλλά και το μέλλον των προκλήσεων της ψηφιακής εποχής.
—————————————————————————–
Η εταιρία
H ANMAR είναι ένα εργαστήριο το οποίο ξεκίνησε πριν από 50 περίπου χρόνια εμφανίζοντας φιλμ και τυπώνοντας κόπιες.
Σήμερα, έχοντας κάνει έναν μεγάλο κύκλο από το αναλογικό φιλμ στα ψηφιακά μέσα και έχοντας περάσει από υπηρεσίες color grading, DCP Mastering και λοιπών παραδοτέων, επιστρέφει και πάλι στην αφετηρία της που είναι το φιλμ, η ψηφιοποίηση και η αποκατάστασή του.
Υπηρεσίες
H ANMAR είναι ένα εργαστήριο με μια πιο ευρεία γκάμα υπηρεσιών.
Αυτές ξεκινούν από την επεξεργασία του φιλμ, την ψηφιοποίηση 16mm/35mm και την αποκατάσταση της ψηφιοποιημένης εικόνας, με σκοπό να δοθεί στο φιλμ μια ευκαιρία να φανεί εκ νέου. Επιπρόσθετα, βασικό κομμάτι της δουλειάς μας αποτελούν οι χρωματικές διορθώσεις είτε επί ψηφιοποιημένου υλικού είτε σε πρωτογενές υλικό προερχόμενο από ψηφιακή κάμερα. Στα παραπάνω προστίθεται και η δημιουργία παραδοτέων (DCP, QuickTime κλπ) αλλά και η ψηφιοποίηση παλαιών κασετών εικόνας (VHS, DIGITAL BETA, BETASP, MINI DV, DVCAM, UMATIC, κλπ) και ήχου.
Ανταγωνιστικότητα
Το γεγονός ότι είμαστε από τα λίγα εργαστήρια στην Ελλάδα που ασχολούμαστε με το φιλμ και την ψηφιοποίησή του.
Εκεί έγκειται η ανταγωνιστικότητά μας.
Αγάπη για το σινεμά ή για την τεχνολογία;
Τα χρόνια εμπειρίας στο χώρο – η γνώση όσων στελεχώνουν την εταιρεία – η συνεχής εξέλιξη σε επίπεδο τεχνολογίας και μέσων.
Αυτά είναι οι προτεραιότητές μας στην ANMAR. Όλα τα παραπάνω όμως δεν θα είχαν ισχύ αν δεν προϋπήρχε μια βασική αρχή σεβασμού και αγάπης για το σινεμά και τον οπτικοακουστικό τομέα.
Post-production
Σε ότι αφορά το κομμάτι του post production, δεν τίθεται θέμα φιλοσοφίας, με την έννοια ότι το color grading (όπου και εστιάζουμε) είναι σε μεγάλο βαθμό θέμα χημείας των συντελεστών (σκηνοθέτη και DoP) και του colorist.
Επομένως, εφόσον οι συντελεστές επιθυμούν να συνεργαστούν μαζί μας, το project θα προχωρήσει και θα ολοκληρωθεί στον απόλυτο βαθμό. Η ψηφιοποίηση λειτουργεί λίγο διαφορετικά διότι για πολύ κόσμο, η διαδικασία per se φαντάζει δύσκολη και προπαντός ακριβή. Επομένως έχει μεγάλη σημασία να κατανοήσει κάποιος την αξία και σε ορισμένες περιπτώσεις την αναγκαιότητα να ψηφιοποιήσει το υλικό του, καθώς σε πολλές περιπτώσεις, σημαντικά και σπάνια υλικά έχουν καταστραφεί ολοσχερώς εξαιτίας δυσμενών συνθηκών συντήρησης. Ο σκοπός μας δεν είναι να πάρουμε το φιλμ και να το κάνουμε να μοιάζει με βίντεο, αλλά να κρατήσουμε ό,τι μπορούμε και ό,τι μας επιτρέπει το φιλμ και με τη βοήθεια της τεχνολογίας να το μετατρέψουμε σε κάτι που θα ήθελε να είχε δείξει ο σκηνοθέτης τη χρονική στιγμή που το τραβούσε, όταν τα μέσα και οι τεχνολογίες δεν ήταν όπως είναι τώρα. Όλο αυτό όμως, σε ένα πλαίσιο σεβασμού απέναντι στην εικόνα, την υφή και τις ιδιαιτερότητες του πρωτογενούς υλικού, του φιλμ.
Η επιστροφή του φιλμ
Τον τελευταίο καιρό αρκετοί δημιουργοί επιστρέφουν στο φιλμ επειδή θέλουν μια πιο «χειροπιαστή, φυσική και μοναδική» εικόνα. Αυτό δεν είναι απλά θέμα νοσταλγίας αλλά καθαρά αισθητική επιλογή και εργαλείο αφήγησης.
Η απόφαση να κλείσουμε το εμφανιστήριο, το τελευταίο για φιλμ που υπήρχε στην Ελλάδα, δεν υπήρξε εύκολη. Το κρατήσαμε όσο δυνατόν περισσότερο, με πρόθεση να αντέξουμε τα «σκαμπανεβάσματα» της αγοράς, τις οικονομικές δυσκολίες του χώρου και την ευρύτερη εξάπλωση της χρήσης ψηφιακών μέσων. Στη δεκαετία του 2000 η ψηφιακή λήψη έγινε ο κανόνας γιατί ήταν πιο οικονομική και τεχνολογικά εύκολη στη χρήση. Τον τελευταίο καιρό όμως αρκετοί δημιουργοί επιστρέφουν στο φιλμ επειδή θέλουν μια πιο «χειροπιαστή, φυσική και μοναδική» εικόνα. Αυτό δεν είναι απλά θέμα νοσταλγίας αλλά καθαρά αισθητική επιλογή και εργαλείο αφήγησης. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι μεγάλα στούντιο υπέγραψαν πολυετείς συμφωνίες με την Kodak για να διατηρηθεί η παραγωγή film stock. Στην Ελλάδα η κατάσταση είναι πιο δύσκολη. Η εγχώρια υποδομή για εμφάνιση motion picture φιλμ έχει σχεδόν εξαφανιστεί ελλείψει οικονομικών πόρων αλλά κυρίως ελλείψει ανθρώπων που γνωρίζουν ή έχουν διάθεση να μάθουν το φιλμ. Κι όταν λέω να μάθουν, εννοώ να επενδύσουν χρόνο πάνω σε αυτό, όχι απλά να μάθουν θεωρητικά τι σημαίνει φιλμ. Το εμφανιστήριο θέλει χημικά, καθημερινή συντήρηση, θέλει προσοχή στη λεπτομέρεια καθώς ένα λάθος μπορεί να αποβεί καταστροφικό τόσο για το υλικό όσο και για την ευρύτερη σχέση συντελεστών και εργαστηρίου. Πλέον αν μια ελληνική παραγωγή γυρίσει σε φιλμ, η εμφάνιση γίνεται στο εξωτερικό (π.χ. Βέλγιο, Λονδίνο ή Γαλλία, Ολλανδία, κλπ).
«Η αγορά μεγαλώνει αλλά και ωριμάζει. Οι πελάτες ζητούν ταχύτητα, συνέπεια, διεθνή standards, καμιά φορά ζητούν “μαγεία” χωρίς όμως να είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν για θαύματα. Όποιος συνδυάζει τεχνική ποιότητα, αξιοπιστία και ευελιξία δεν επιβιώνει απλώς – γίνεται σημείο αναφοράς.»
Οπτικοακουστικό τοπίο στην Ελλάδα
Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα είδαμε να συμβαίνουν ταυτόχρονα γεγονότα που σημαίνει ότι το οπτικοακουστικό τοπίο είναι δυναμικό και εξελίσσεται.
Πρώτον, οι ξένες παραγωγές. Τα cash rebates και τα ευρύτερα οικονομικά κίνητρα έβαλαν την Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη γυρισμάτων. Δεν ήρθαν μόνο για «ήλιο και θάλασσα», αλλά γιατί υπάρχει πλέον υποδομή και τεχνογνωσία. Αυτό δημιουργεί μεταφορά γνώσης, ανεβάζει standards και – το πιο σημαντικό – αφήνει πίσω δουλειά για αρκετό κόσμο όπως είναι τα συνεργεία, οι τεχνικοί, κλπ. Δεύτερον, η άνθιση της τηλεοπτικής μυθοπλασίας. Οι ελληνικές σειρές ξαναβρήκαν κοινό, budgets και φιλοδοξία. Περισσότερη παραγωγή σημαίνει περισσότερη ανάγκη για post, color, mastering, versioning, για πλατφόρμες. Θα μπορούσαμε να πούμε πως η τηλεόραση απέκτησε εκ νέου χαρακτήρα με αξιόλογες παραγωγές και ευρύ κοινό να τις υποστηρίζει. Τρίτον, η μετάβαση στην ψηφιακή μνήμη. Ταινίες, αρχεία, κασέτες, φιλμ – όλος ο 20ός αιώνας ζητά να σωθεί πριν ξεθωριάσει. Εδώ δεν μιλάμε για μόδα αλλά για τη βαθύτερη κατανόηση μιας απλής παραδοχής: αν δεν ψηφιοποιηθεί, ενδεχομένως θα χαθεί. Είναι λοιπόν προς όφελος μιας εταιρίας σαν την ANMAR; Ναι – με έναν αστερίσκο που γράφει «προσαρμογή». Η αγορά μεγαλώνει αλλά και ωριμάζει. Οι πελάτες ζητούν ταχύτητα, συνέπεια, διεθνή standards, καμιά φορά ζητούν «μαγεία» χωρίς όμως να είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν για θαύματα. Όποιος συνδυάζει τεχνική ποιότητα, αξιοπιστία και ευελιξία δεν επιβιώνει απλώς – γίνεται σημείο αναφοράς. Ζούμε σε μια στιγμή στο χρόνο που ενδεχομένως να βιώνουμε και ένα παράδοξο: όσο πιο ψηφιακός γίνεται ο κόσμος, τόσο αυξάνεται η αξία εκείνων που καταλαβαίνουν το αναλογικό παρελθόν και μπορούν να το μεταφράσουν σωστά. Εκεί ζει η πραγματική δύναμη ενός film lab στον 21ο αιώνα.
Προσεχώς
Η επιβίωση. Αποτελεί σχέδιο, στόχο, ελπίδα.
Μπορεί να ακούγεται βραχυπρόθεσμο και ίσως και πολύ «βασικό» αλλά κάθε τι που συμβαίνει τόσο σε εγχώριο όσο και παγκόσμιο επίπεδο επηρεάζει τον χώρο μας και τη δυναμική του. Ναι, η αγορά εξελίσσεται, το ίδιο και ο ανταγωνισμός. Ναι, η ανάγκη για διατήρηση και αναβίωση του φιλμ που είναι κλεισμένο σε ντουλάπες και αποθήκες αναβιώνει. Οι χρηματοδοτήσεις όμως για την επίτευξη των παραπάνω μειώνονται, επομένως όποιες ενέργειες είναι να γίνουν πρέπει να γίνουν με ίδια κεφάλαια, τα οποία δεν είναι πάντα διαθέσιμα. Επομένως, καλούμαστε να μείνουμε ζωντανοί και να αναπτυχθούμε σε ένα περιβάλλον το οποίο δεν έχει οικονομική σταθερότητα. Η κατανόηση για τη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς μεταβάλλεται ανάλογα με τους πολιτικούς αέρηδες που φυσάνε και η τεχνολογία εξελίσσεται με ρυθμούς γρήγορους μεν, αλλά δυσανάλογους σε σχέση με τις οικονομικές δυνατότητες της αγοράς. Υπάρχουν τα εργαλεία, πράγματι – αλλά χρειαζόμαστε και τα μέσα για να τα αποκτήσουμε.
———————
Αναζητήστε περισσότερες πληροφορίες για την ANMAR στο επίσημο site της εταιρίας και στη σελίδα της στο Facebook.
Επιμέλεια κειμένων: Μανώλης Κρανάκης
Φωτογράφος: Θωμάς Ζήκος
Βοηθός φωτογράφος: Άρης Μπάσα
